22 luty 2026 r.
20 lutego, jak co roku spotkaliśmy się w Komendzie Chorągwi, aby wspólnie świętować Dzień Myśli Braterskiej. Nasze druhny, Emilka Bielska, Iza Czarnecka i Małgosia Pietrzak przypomniały nam symbolikę harcerską – jak powstała i co oznacza.
Krzyż harcerski
Pierwszy konkurs na polską odznakę skautową ogłosił Andrzej Małkowski w roku 1911. Nadesłano 84 prace. Projekt ks. Kazimierza Lutosławskiego zajął III miejsce. Dopiero pod koniec 1912 r. prace nad tym projektem wznowiono. Po wprowadzeniu szeregu zmian powstał rysunek odznaki wzorowanej na Orderze Virtuti Militari. W latach 1913-1916 krzyż harcerski stał się odznaką drużyn działających na terenie Królestwa, a po połączeniu w 1916 r. organizacji skautowych w Związek Harcerstwa Polskiego całego Związku. Krzyż harcerski jest trzecim najstarszym znakiem honorowym do dziś obowiązującym w Polsce po Orderze Orła Białego (1. XI. 1705 r.), Orderze Virtuti Militari (22. VI. 1792 r.).
Symbolika:
- okrąg – krąg braterstwa i równości, symbol doskonałości
- lilijka skautowa – podążanie zawsze we właściwym kierunku
- wieniec z dębu i wawrzynu (liści laurowych): * dąb – męstwo i odwaga, zwycięstwo w walce ze słabościami
- laur – zwycięstwo
- ziarenka piasku wypełniające ramiona krzyża – rodzina harcerska
- hasło „Czuwaj” – gotowość harcerzy do służby
Lilijka
Jest ogólnoświatowym symbolem skautingu. Pierwotnie lilijka była odznaką Polskiej Organizacji Skautowej. Po utworzeniu ZHP wprowadzone w 1917 r. pierwsze lilijki posiadały na przewiązce litery ZHP, a na płatkach litery ONC (Ojczyzna, Nauka, Cnota – hasło Filaretów działających w Wilnie w latach 1820-23). Lilijka znalazła się też na guzikach mundurowych oraz nakryciach głowy. W latach 1920-30 pojawiła się lilijka żeglarska umieszczona obecnie na nakryciach głów, guzikach, patkach oznaczających zdobyte stopnie harcerskie i na plakietkach posiadanych stopni żeglarskich.
Pozdrowienie „Czuwaj”
Przypomina o konieczności stałej gotowości do czynu i służby. Było to zawołanie średniowiecznych strażników miejskich. Jako pozdrowienie wprowadzone w 1912 r. w trakcie obozu 3 Lwowskiej Drużyny Skautowej założonej przez Olgę Drahonowską (później Małkowską). Zastąpiło rycerskie zawołanie „Czołem”. Hasło „Czuwaj” stało się oficjalnie pozdrowieniem ZHP od listopada 1918 r.
W Dzień Myśli Braterskiej wspominamy naszych przyjaciół, ale również zdarzenia, które połączyły nas na zawsze. Od 2 lat staramy się zachować pamięć o naszej przygodzie harcerskiej. Zbieramy fotografie zachowane w albumach naszych instruktorów i przygotowujemy tematyczne prezentacje w formie elektronicznej. Pod wspólnym tytułem Nasze Harcerstwo powstały już trzy:
- Nasze Harcerstwo – Wczoraj i dziś
- Nasze Harcerstwo – Turystyka
- Nasze Harcerstwo – Żeglarstwo
I właśnie na tej zbiórce „wyczyny” naszych żeglarzy pokazali po raz pierwszy w opracowanej przez siebie prezentacji Grzegorz Jegier, Jacek Kopałka i Bogusław Ptycia. Oczywiście nie zabrakło opowieści „wilków morskich” i piosenek żeglarskich. Przypomnieliśmy założycieli Harcerskiego Ośrodka Wychowania Wodnego (HOWW), hm. Lechosława Polakowskiego i hm. Stanisława Leszczaka.
Wielkie zainteresowanie słuchaczy wzbudziła opowieść o wspominanym przez lata rejsie po Dunaju dwóch drużyn 58 ŁWDH (VIII LO) i 42 ŁWDH (XXIX LO) przez trzy kraje: Węgry, Rumunię i Jugosławię oraz niezwykłe przygody, jakie zdarzyły się na rejsie. Historię i zdarzenia z tego rejsu będziemy starali się spisać w formie opowieści, tak wielkie wzbudziły zainteresowanie.
Hm. Jolanta Mamenas